Trong bối cảnh xung đột kéo dài suốt 6 tháng qua khiến eo biển Hormuz phần lớn đóng cửa đối với hoạt động thương mại thông thường, các nhà sản xuất dầu vùng Vịnh đã triển khai một hệ thống logistic thay thế quy mô lớn. Hiện tại, hơn 4 triệu thùng dầu thô và sản phẩm lọc dầu mỗi ngày đang được duy trì thông tuyến thông qua mạng lưới vận chuyển ngầm, bao gồm hệ thống đường ống dẫn dầu, đội tàu chở dầu tắt tín hiệu nhận dạng (AIS-dark) và hoạt động trung chuyển mạn tàu.

1. Quy mô và phương thức vận hành của mạng lưới vận chuyển ngầm

Tập kết tàu chở dầu (Shuttle Tankers): Số lượng phương tiện tập trung tại vùng biển ngoài khơi Oman đã tăng mạnh lên khoảng 150 tàu, so với mức 45 tàu hồi tháng 1.

Quy trình vận chuyển: Các tàu chở dầu thực hiện các hải trình lặp lại qua eo biển Hormuz trong trạng thái tắt hoàn toàn bộ phát đáp (transponder) và hệ thống chiếu sáng. Sau đó, chúng cập mạn các tàu trọng tải lớn (chủ yếu là cỡ VLCC) đang neo đậu bên ngoài eo biển để thực hiện bơm rót, trung chuyển cargo trước khi quay đầu trở lại vịnh Ba Tư tiếp nhận lô hàng tiếp theo.

Sự tham gia của các quốc gia:

Saudi Arabia: Công ty vận tải biển quốc gia Bahri đã bố trí 16 tàu chở dầu cỡ lớn (VLCC) ngoài khơi Oman (với 3 chiếc khác đang trên đường di chuyển), thiết lập năng lực vận chuyển tương đương khoảng 38 triệu thùng dầu nhằm ứng phó khi các tuyến đường ống qua Biển Đỏ bị đe dọa. Bên cạnh đó, Saudi Aramco cũng chào bán các dòng dầu Arab Medium và Arab Heavy giao tháng 9 thông qua hình thức trung chuyển mạn tàu ngoài khơi Fujairah, đồng thời chào bán Arab Light từ cảng Sidi Kerir của Ai Cập.

UAE, Iraq, Kuwait và Qatar: Trừ UAE sở hữu đường ống dẫn dầu công suất 1,5 triệu thùng/ngày từ Abu Dhabi tới Fujairah (Vịnh Oman), các quốc gia như Iraq, Kuwait và Qatar vẫn phụ thuộc lớn vào eo biển Hormuz.

2. Định hướng hạ tầng đường ống và biến động tuyến đường hàng hải

Đường ống Đông - Tây (East-West Pipeline): Tuyến đường ống công suất 5 triệu thùng/ngày của Saudi Arabia đóng vai trò huyết mạch đưa dầu thô từ các mỏ phía đông sang Yanbu bên bờ Biển Đỏ, giúp xuất khẩu mà không phải qua Hormuz. Tuy nhiên, các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ đã ảnh hưởng đến hành lang này, buộc các tàu chở dầu phải tránh khu vực Bab el-Mandeb, tăng cường đi vòng qua mũi Hảo Vọng hoặc chuyển hướng qua kênh Suez.

Chokepoint và rủi ro hàng hải mới: Việc chuyển hướng dòng chảy dầu mỏ sang Biển Đỏ, eo biển Bab el-Mandeb và tuyến đường vòng quanh châu Phi không loại bỏ rủi ro mà chỉ dịch chuyển rủi ro. Việc thiếu hụt lực lượng hải quân đồng minh bảo vệ (do điều động tới vùng Vịnh) cùng hải trình kéo dài đã làm gia tăng nguy cơ tái diễn vấn nạn cướp biển Somalia tại Tây Ấn Độ Dương.

Mặc dù Bộ trưởng Ngân khố Hoa Kỳ Scott Bessent từng nhận định eo biển Hormuz sẽ trở nên "không còn quan trọng" trong vòng hai năm tới nhờ các phương án thay thế, thực tế cho thấy chi phí duy trì dòng chảy năng lượng từ vùng Vịnh đang không ngừng leo thang khi các công ty dầu mỏ phải liên tục thích ứng với những nút thắt cổ chai mới trên toàn cầu.

Nguồn tin: Xangdau.net