Trong hai ngày qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liên tục nêu lên khả năng thỏa thuận ngừng bắn với Iran sẽ bị phá vỡ bởi các cuộc tấn công quân sự mới của Mỹ - những bình luận này đã thu hút sự chú ý sát sao từ các nhà phân tích và hoạch định chính sách.
Trong một bài đăng trên Truth Social vào ngày 18 tháng 5, Trump cho biết các nhà lãnh đạo của Qatar, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã yêu cầu ông hoãn lại cái mà ông gọi là "cuộc tấn công quân sự đã được lên kế hoạch", dự kiến diễn ra vào ngày 19 tháng 5, để cho phép ngoại giao có thêm thời gian.
Vào ngày 19 tháng 5, ông nói rằng một cuộc tấn công có thể diễn ra "thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ Nhật, hoặc gì đó, có thể vào đầu tuần tới", làm tăng thêm áp lực về mặt ngôn từ đối với Iran.
Phát biểu vài giờ sau đó, Nghị sĩ Don Bacon, một thành viên cấp cao của Đảng Cộng hòa trong Ủy ban Quân sự Hạ viện, cho biết các cuộc tấn công tiếp theo thực sự có thể là cần thiết.
"Họ không thể có vũ khí hạt nhân", ông nói. "Tôi nghĩ cần phải sử dụng lực lượng quân sự."
Thượng nghị sĩ Bacon ủng hộ ý kiến cho rằng Trump nên tìm kiếm sự cho phép của Quốc hội để tiến hành các cuộc tấn công tiếp theo, và một biện pháp yêu cầu ông làm như vậy đã được thông qua trong cuộc bỏ phiếu thủ tục đầu tiên tại Thượng viện cùng ngày.
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, một đồng minh thân cận của Trump, người đã bỏ phiếu chống lại việc đưa cuộc chiến ra trước sự chấp thuận của Quốc hội, nằm trong số những người dường như nghiêng về phía hành động quân sự mạnh mẽ hơn. Sau những bình luận của Trump vào ngày 19 tháng 5, ông đã viết trên mạng xã hội rằng "chế độ [Iran] đã có nhiều tháng để đạt được thỏa thuận, nhưng đối với tôi, rõ ràng là họ đang chơi trò chơi."
Đô đốc Brad Cooper - người đứng đầu Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ, cơ quan giám sát các lực lượng Mỹ trên khắp Trung Đông - đã nói với phiên điều trần của Ủy ban Quân sự Quốc hội Mỹ rằng "nhiệm vụ của chúng tôi là phải sẵn sàng, và chúng tôi đã sẵn sàng."
Tình thế tiến thoái lưỡng nan về chiến lược
Nhưng các nhà phân tích cho biết rằng, mặc dù có thể có động lực mới để phá vỡ thế bế tắc hiện tại với Iran, nhưng tình thế tiến thoái lưỡng nan về chiến lược do cuộc đối đầu ở Vịnh Ba Tư gây ra vẫn không thay đổi. “Việc phong tỏa dầu mỏ xuất khẩu khỏi vùng Vịnh và phong tỏa nguyên vật liệu nhập khẩu vào Iran không thể kéo dài vô thời hạn”, Mark Cancian, cố vấn cấp cao thuộc Vụ Quốc phòng và An ninh tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nói.
“Không còn nghi ngờ gì nữa, chính quyền đang tìm kiếm lối thoát. Họ rất muốn chấm dứt cuộc xung đột”, ông nói thêm.
Danny Citrinowicz, nhà nghiên cứu cấp cao về Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia có trụ sở tại Israel, cho biết tình hình này nhấn mạnh một số động lực quan trọng trong khu vực.
Ông lập luận rằng, sự răn đe của Iran đối với các quốc gia vùng Vịnh Ba Tư dường như đang phát huy tác dụng, khi các chính phủ trong khu vực ngày càng tính toán rằng cả khả năng quân sự của riêng họ lẫn sức mạnh của Mỹ đều không thể ngăn chặn một cuộc trả đũa quy mô lớn từ Iran một cách đáng tin cậy.
Trong suốt cuộc chiến, các quốc gia vùng Vịnh đã phải gánh chịu phần lớn các cuộc tấn công của Iran, trong đó UAE hứng chịu nhiều cuộc tấn công hơn cả Israel, quốc gia trực tiếp tham gia vào cuộc chiến.
“Ngày càng có nhiều người trong khu vực nhận ra rằng chế độ Iran đã sống sót sau chiến dịch hiện tại, và các hành động quân sự bổ sung có thể không cải thiện đáng kể bức tranh chiến lược”, ông viết. Citrinowicz cho rằng quyết định của Trump về việc hủy bỏ các cuộc tấn công mới vào ngày 18 tháng 5 "trông giống như một sự trì hoãn chiến thuật hơn là một sự thay đổi chiến lược" bởi vì nếu không có một "thỏa hiệp có ý nghĩa" trong các cuộc đàm phán hòa bình, "tình thế khó xử tương tự có thể sẽ quay trở lại với Tổng thống Trump với cường độ lớn hơn."
Ngoại giao đối mặt với những trở ngại
Đánh giá đó được Ali Vaez, giám đốc Dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, lặp lại. Ông nói rằng một số sự đồng thuận về các vấn đề thứ yếu có thể đang xảy ra.
Ông đặc biệt chỉ ra tín hiệu của Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tại hội nghị thượng đỉnh BRICS rằng Tehran có thể sẵn sàng chuyển kho uranium làm giàu 60% của mình cho một nước thứ ba, có thể là Nga. Tuy nhiên, Washington vẫn tiếp tục nhấn mạnh rằng vật liệu này phải được gửi đến Mỹ.
Nhưng về các vấn đề cơ bản - vấn đề hạt nhân nói chung, số phận của eo biển Hormuz - vẫn còn những khoảng cách nghiêm trọng. Vaez lập luận rằng việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran khó có thể là công cụ quyết định như những người ủng hộ ở Washington tưởng tượng. Khi lệnh này được áp đặt vào tháng Tư, một số người dự đoán Iran sẽ khuất phục trong vòng vài ngày - một dự đoán đã chứng tỏ là sai lầm.
Nguồn tin: Xangdau.net
