Mỹ đã cho phép bán dầu và nhiên liệu của Iran như một phần của thỏa thuận chấm dứt chiến tranh chống lại Tehran, một sự thay đổi sâu rộng sau nhiều năm trừng phạt kinh tế.
Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành giấy phép có phạm vi rộng trong 60 ngày cho phép Iran bán dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đến ngày 21 tháng 8. Giấy phép này, cho phép thanh toán bằng đô la Mỹ, được đưa ra trong bối cảnh cả hai bên đang tham gia vào các cuộc đàm phán mong manh để đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài.
Việc miễn trừ thậm chí còn cho phép Mỹ nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm hóa dầu và dầu mỏ khác của Iran, mở ra cánh cửa cho những chuyến hàng đầu tiên như vậy trong nhiều thập kỷ.
Sự đảo ngược đáng kinh ngạc này diễn ra sau gần một thập kỷ trừng phạt, bao gồm cả chiến dịch "áp lực tối đa" nhằm làm tê liệt nền kinh tế Iran, được Tổng thống Donald Trump thực hiện sau khi ông rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 với Tehran trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.
"Việc miễn trừ này không chỉ làm suy yếu chiến dịch gây áp lực mà còn đảo ngược nó," Brett Erickson, giám đốc điều hành tại Obsidian Risk Advisors, cho biết. "Washington đã dành nhiều tháng để xây dựng đòn bẩy kinh tế và nhiều tuần để tạo điều kiện cho Iran lách luật. Những gì mất nhiều tháng để xây dựng sẽ bị phá bỏ chỉ trong một khoảng thời gian ngắn."
Việc dầu của Iran có khả năng tràn vào thị trường toàn cầu cũng đang làm dấy lên kỳ vọng về tình trạng dư cung trong thời gian ngắn, khi giá dầu giảm xuống mức chưa từng thấy kể từ khi chiến tranh bắt đầu vào cuối tháng Hai. Giá dầu Brent chuẩn toàn cầu giao dịch ở mức gần 77 đô la một thùng vào thứ Hai.
Iran đã gấp rút đưa hàng triệu thùng dầu của mình vào thị trường toàn cầu kể từ khi hiệp ước hòa bình với Mỹ được công bố vào tuần trước.
Về lý thuyết, nguồn cung đó giờ đây sẽ giúp các quốc gia vượt qua được sự gián đoạn nguồn cung tồi tệ nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ do việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa gây ra.
Bất kỳ sự nối lại nào trong dòng chảy dầu của Iran sang Mỹ sẽ đánh dấu một sự thay đổi lớn đối với các tuyến đường thương mại đã được thiết lập trong nhiều năm trên thị trường toàn cầu. Theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, Mỹ đã không nhập khẩu đáng kể dầu thô hoặc nhiên liệu từ Iran kể từ những năm 1990.
Tuy nhiên, các nhà giao dịch và nhà phân tích cảnh báo rằng có thể còn quá sớm để nói liệu lợi ích của việc vận chuyển dầu Iran trở lại có lớn hơn rủi ro hay không, do vẫn còn các lệnh trừng phạt sâu rộng của EU.
"Tôi nghĩ rằng tác động thực tế của việc này có lẽ vẫn sẽ khá hạn chế," Richard Nephew, học giả nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu của Đại học Columbia, cho biết, viện dẫn những trở ngại về tài chính và hậu cần còn tồn tại.
"Bất kỳ điểm đến thực tế nào cho hầu hết hàng hóa của Iran vẫn sẽ là Trung Quốc và có thể là Ấn Độ," Nephew nói thêm.
Trước thông báo hôm thứ Hai, hầu hết, nếu không phải tất cả, dầu thô của Iran đều được vận chuyển đến Trung Quốc, cung cấp cho các nhà máy lọc dầu ở quốc gia châu Á này những thùng dầu giá rẻ. Trong khi đó, Ấn Độ đã mua lô dầu đầu tiên của Iran kể từ năm 2019 trong thời chiến.
Các chủ tàu, thương nhân và người mua giờ đây sẽ phải đánh giá xem liệu họ có đủ thời gian để tìm nguồn cung, tài trợ và hoàn tất các giao dịch mua bán như vậy hay không, sau nhiều năm không giao dịch với Iran do lệnh trừng phạt. Iran cũng sở hữu một đội tàu lớn có thể vận chuyển hàng hóa của nước này.
Động thái của Bộ Tài chính Mỹ hôm thứ Hai cũng cho phép vận chuyển hàng hóa trên các tàu đã bị trừng phạt trước đó. Mỹ đã trừng phạt một số lượng lớn tàu do liên quan đến hoạt động buôn bán dầu mỏ của Iran trước đây.
Thỏa thuận mà Trump ký ngày 17 tháng 6 cũng yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran và cuối cùng giải phóng hàng tỷ đô la tài sản của Iran tại nhiều khu vực pháp lý khác nhau.
Nền kinh tế Iran đã bị tàn phá bởi nhiều năm trừng phạt và mất giá tiền tệ, và Tehran đã chứng kiến các cuộc biểu tình chống chính phủ lan rộng trong những tháng trước khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh vào ngày 28 tháng 2.
Việc miễn trừ sẽ mang lại một số cứu trợ kinh tế cho các nhà lãnh đạo Tehran, với các giấy phép bổ sung có thể sẽ được cấp trong vài ngày tới. Nhưng những nhượng bộ này cũng làm dấy lên những chỉ trích trong nước Mỹ - kể cả từ một số đảng viên Cộng hòa - rằng chính quyền Trump đang tạo điều kiện kinh tế cho Tehran, điều có thể dẫn đến việc tài trợ cho khủng bố trong khu vực.
"Những ràng buộc đối với việc bán dầu của Iran đã được gỡ bỏ," Edward Fishman, cựu quan chức Bộ Ngoại giao tham gia soạn thảo luật trừng phạt đối với quốc gia vùng Vịnh Ba Tư, cho biết. "Trước đây, Iran xuất khẩu toàn bộ dầu của mình sang Trung Quốc với giá chiết khấu rất lớn. Giờ đây, họ sẽ có thể bán dầu cho nhiều quốc gia khác với giá thị trường. Đó là một khoản lợi lớn."
Nguồn tin: Xangdau.net
