Sức mạnh toàn cầu của phần lớn các quốc gia Trung Đông vẫn phụ thuộc vào sản lượng dầu và/hoặc khí đốt của họ, thế nên không có gì ngạc nhiên khi họ luôn tìm cách tối đa hóa sản lượng này – hoặc bằng cách đẩy sản lượng lên cao hơn, hoặc bằng cách phô trương rằng nó cao hơn, hay bằng cách dự báo rằng nó sẽ tăng cao hơn vào một thời điểm nào đó trong tương lai gần.
Về mặt lịch sử, Iraq thường rơi vào nhóm thứ hai – khi định kỳ đưa ra những lời hứa hẹn về mức tăng trưởng sản lượng dầu lớn nhưng không bao giờ thành hiện thực. Trong khi đó, Saudi Arabia, nhà sản xuất dầu lớn nhất Trung Đông, lại thuộc nhóm đầu tiên – luôn bóng gió về “công suất” khai thác dầu ở mức 11, 12 hoặc 13 triệu thùng/ngày (bpd) vào những thời điểm khác nhau. Thực tế đối với Iraq cho thấy sản lượng dầu thô của nước này đạt trung bình 2,38 triệu thùng/ngày từ năm 1973 cho đến năm 2026. Trước khi lệnh phong tỏa tuyến hàng hải quá cảnh dầu mỏ lớn nhất thế giới bắt đầu vào tháng 2, Iraq sản xuất 4,14 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, đối với Saudi Arabia, quốc gia này chưa bao giờ sản xuất đạt mức tiệm cận “công suất” tuyên bố của mình trong bất kỳ khoảng thời gian duy trì liên tục nào đủ để đảm bảo định nghĩa đó theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Thay vào đó, sản lượng dầu thô của Vương quốc này đạt trung bình 8,29 triệu thùng/ngày từ năm 1973 cho đến năm 2026. Trước thời điểm phong tỏa Eo biển Hormuz, sản lượng đạt 10,1 triệu thùng/ngày. Mặc dù vậy, thông báo gần đây của tân Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi rằng nước này có kế hoạch nâng sản lượng dầu lên từ 8 triệu đến 10 triệu thùng/ngày trong vòng sáu năm tới cuối cùng có thể sẽ được chứng minh là chính xác vì ba lý do chủ chốt, và thậm chí có thể cho phép nước này vượt qua Saudi Arabia để trở thành nhà sản xuất dầu hàng đầu trong khu vực.
Thứ nhất, quốc gia này luôn sở hữu đầy đủ trữ lượng dầu mỏ để đạt được con số đó, nếu được xử lý đúng cách. Theo số liệu chính thức của EIA, Iraq nắm giữ ước tính rất thận trọng ở mức 145 tỷ barrels trữ lượng dầu thô đã được chứng minh (gần 18% tổng trữ lượng của Trung Đông và khoảng 9% của thế giới). Về mặt không chính thức, như đã được phân tích chi tiết trong cuốn sách mới nhất của tôi về thị trường dầu mỏ toàn cầu, vào khoảng thời gian công bố các số liệu trữ lượng chính thức, Bộ Dầu mỏ Iraq đã tuyên bố rằng các nguồn tài nguyên chưa được khám phá của nước này rơi vào khoảng 215 tỷ barrels. Con số này phù hợp với một nghiên cứu chi tiết vào năm 1997 của hãng dầu khí uy tín Petrolog, mặc dù ngay cả con số này cũng không bao gồm các khu vực miền bắc Iraq thuộc vùng tự trị người Kurd. Như Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhấn mạnh, điều này có nghĩa là hầu hết các mỏ dầu này đã được khoan trong giai đoạn trước thập niên 1970, khi các giới hạn kỹ thuật và giá dầu thấp đưa ra một định nghĩa hẹp hơn về thế nào là một giếng khai thác thành công về mặt thương mại so với những gì diễn ra sau đó. Nhìn chung, IEA nhấn mạnh rằng tổng tài nguyên có thể thu hồi cuối cùng trên toàn lãnh thổ Iraq (bao gồm cả vùng Kurdistan) tổng cộng đạt khoảng 246 tỷ barrels (dầu thô và chất lỏng khí tự nhiên). Tất cả các số liệu này đều nằm trong các thông số của báo cáo do chính phủ bảo trợ – Chiến lược Năng lượng Quốc gia Tổng hợp (INES), ra mắt năm 2013 – trong đó vạch ra ba kịch bản triển vọng sản lượng dầu cho Iraq. Kịch bản khả quan nhất của INES là công suất sản lượng dầu thô tăng lên 13 triệu thùng/ngày (vào thời điểm đó là đến năm 2017), đạt đỉnh ở mức đó cho đến khoảng năm 2023, và cuối cùng giảm dần xuống khoảng 10 triệu thùng/ngày trong một khoảng thời gian dài duy trì sau đó. Kịch bản sản lượng trung bình là Iraq đạt 9 triệu thùng/ngày (vào thời điểm đó là đến năm 2020), và kịch bản tồi tệ nhất của INES là sản lượng đạt 6 triệu thùng/ngày (vào thời điểm đó là đến năm 2020). Do đó, mục tiêu hiện tại là 8 đến 10 triệu thùng/ngày có vẻ là một kịch bản khả thi.
Thứ hai, về giai đoạn sau trong nhiệm kỳ của cựu Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani, và tiếp tục dưới thời tân Thủ tướng Ali al-Zaidi, Baghdad đã có xu hướng quay trở lại với ý tưởng đáp ứng các yêu cầu của Mỹ về việc giảm bớt các hành vi tham nhũng lan tràn từng khiến các công ty phương Tây rút khỏi nước này trong những năm gần đây. Như đã được tổ chức phi chính phủ độc lập vô cùng uy tín Transparency International (TI) quan sát và báo cáo tỉ mỉ trong nhiều năm qua tại “Chỉ số Nhận thức Tham nhũng” (Corruption Perceptions Index), Iraq trong nhiều năm liền nằm trong số: “Những quốc gia tồi tệ nhất về các chỉ số tham nhũng và quản trị, với rủi ro tham nhũng càng trầm trọng hơn do thiếu kinh nghiệm trong quản lý hành chính công, năng lực yếu kém trong việc hấp thụ dòng tiền viện trợ, các vấn đề giáo phái và thiếu ý chí chính trị cho các nỗ lực chống tham nhũng.” TI bổ sung thêm: “Việc biển thủ quy mô lớn, các vụ gian lận mua sắm, rửa tiền, buôn lậu dầu và hối lộ quan liêu lan tràn đã đẩy quốc gia này xuống đáy bảng xếp hạng tham nhũng quốc tế, châm ngòi cho bạo lực chính trị và cản trở việc xây dựng nhà nước cũng như cung cấp dịch vụ hiệu quả.” Tổ chức này kết luận: “Sự can thiệp chính trị vào các cơ quan chống tham nhũng và chính trị hóa các vấn đề tham nhũng, xã hội dân sự yếu kém, tình trạng mất an ninh, thiếu nguồn lực và các điều khoản pháp lý chưa hoàn thiện đang hạn chế nghiêm trọng năng lực của chính phủ trong việc kiềm chế hiệu quả nạn tham nhũng đang gia tăng phi mã.” Cuộc di tản ồ ạt chính các công ty phương Tây – những đơn vị sở hữu sự kết hợp hoàn hảo giữa nhân sự giàu kinh nghiệm, năng lực công nghệ cao và trang thiết bị tối tân để khoan các giếng dầu một cách tối ưu và xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng rộng khắp vốn mang tính thiết yếu để Iraq đạt được mức tăng trưởng sản lượng đáng kể theo thời gian – đã mang tính thảm họa đối với quốc gia này. Tuy nhiên, khi tình trạng tham nhũng nhìn chung đã suy giảm trong các giao dịch của phương Tây với Iraq, song hành cùng các lệnh trừng phạt mới do Washington áp đặt lên Baghdad vì đã hỗ trợ Iran trong nhiều năm qua – theo những khía cạnh được khảo cứu trong cuốn sách mới nhất của tôi về thị trường dầu mỏ toàn cầu – một số công ty chủ chốt này đã quay trở lại.
Thứ ba – và là yếu tố quan trọng nhất từ góc nhìn kết hợp giữa phát triển mỏ dầu khí và xây dựng cơ sở hạ tầng cốt lõi – chính là siêu dự án bốn mũi nhọn trị giá 27 tỷ USD của tập đoàn khổng lồ Pháp TotalEnergies cuối cùng đã được phê chuẩn vào năm 2023. Một phần của dự án sẽ làm tăng đáng kể lượng khí được thu hồi trong quá trình khoan dầu (“khí đồng hành” - associated gas). Điều này, đổi lại, sẽ làm giảm lượng dầu mà Iraq phải dùng để phát điện nội địa, giải phóng thêm nhiều dầu hơn để xuất khẩu, và một phần tiền thu được từ việc này có thể quay vòng trở lại phát triển các mỏ dầu. Một phần khác sẽ nâng sản lượng từ mỏ dầu Ratawi từ khoảng 60.000 thùng/ngày lên 120.000 thùng/ngày trong giai đoạn thực hiện ban đầu, với mục tiêu phát triển cuối cùng đạt 210.000 thùng/ngày. Điều này cũng sẽ minh chứng cho người Iraq thấy tỷ lệ thu hồi cao hơn nhiều có thể đạt được như thế nào trên khắp các mỏ khác của họ. Và cuối cùng, chìa khóa cho tất cả những điều đó: việc ổn định và sau đó thúc đẩy áp lực tại các mỏ dầu lớn nhất của Iraq thông qua quá trình xử lý và chuyển hướng nước biển đến các địa điểm này thông qua “Dự án Cung cấp Nước biển Chung” (Common Seawater Supply Project - CSSP), cũng được trình bày chi tiết đầy đủ trong cuốn sách mới nhất của tôi.
Xét đến các yếu tố này, cơ hội để Iraq đạt được mục tiêu sản lượng mới nhất (8-10 triệu thùng/ngày) có vẻ đã tăng lên đáng kể. Một phép tính nhẩm dựa trên chính các mỏ siêu khổng lồ và các mục tiêu cao nguyên sản lượng đỉnh cá nhân ban đầu của chúng trong các Hợp đồng Dịch vụ Kỹ thuật cho thấy sản lượng dầu đạt khoảng 11,5 triệu thùng/ngày. Con số này bao gồm mỏ Rumaila ở mức 2,1 triệu thùng/ngày, Tây Qurna 2 ở mức 1,8 triệu thùng/ngày, Tây Qurna 1 ở mức 1,6 triệu thùng/ngày, Majnoon ở mức 1,8 triệu thùng/ngày, Zubair ở mức 1,2 triệu thùng/ngày, mỏ Kirkuk (Federal Domes) ở mức 1 triệu thùng/ngày, và Halfaya, Baghdad Đông, Garraf cùng Badra tổng cộng đạt 2 triệu thùng/ngày. Các mục tiêu sản lượng đỉnh này giả định một dự án CSSP đang hoạt động suôn sẻ, mức đầu tư duy trì đầy đủ và các công ty dầu mỏ có công nghệ tiên tiến nhất dẫn dắt các dự án. Quan trọng là, con số 11,5 triệu thùng/ngày này không bao gồm bất kỳ mỏ dầu nào khác trong số 115 mỏ dầu ở Iraq, đồng thời cũng không bao gồm bất kỳ mỏ nào ở miền bắc đất nước do chính quyền khu vực tự trị quản lý ở đó.
Nguồn tin: Xangdau.net
