Thế giới đang bước vào giai đoạn mới của cuộc khủng hoảng năng lượng, nơi rủi ro không chỉ nằm ở sự gián đoạn nguồn cung tức thời mà còn đến từ nhu cầu cấp thiết của các chính phủ, nhà máy lọc dầu và thương nhân trong việc tái bổ sung tồn kho chiến lược và thương mại đã suy giảm nghiêm trọng.
Từ "giải phóng dự trữ" sang "tái bổ sung bắt buộc"
Trong các thập kỷ trước, những cú sốc địa chính trị thường được phân tích dựa trên sản lượng bị mất đi. Tuy nhiên, phương pháp này hiện không còn đủ hiệu quả. Do đã sử dụng quá nhiều dầu từ Dự trữ Dầu khí Chiến lược (SPR) để ổn định thị trường trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột Mỹ - Iran, thế giới đang đối mặt với một kịch bản nguy hiểm hơn: nguồn đệm dự phòng đã bị cạn kiệt đáng kể.
Đặc biệt, phần lớn các đợt giải phóng dầu từ SPR gần đây được thực hiện thông qua các thỏa thuận trao đổi (exchange agreements). Những giao dịch này thực chất giống như các khoản vay có bảo đảm, buộc các bên ký kết phải hoàn trả khối lượng dầu tương ứng cùng với một khoản phí bổ sung trong tương lai. Điều này có nghĩa là mỗi thùng dầu "vay" hôm nay chính là một thùng dầu phải được mua lại vào ngày mai, tạo ra một nguồn cầu cơ cấu ước tính khoảng 500.000–750.000 thùng/ngày kéo dài đến năm 2028.
Rủi ro logistics và chi phí vận tải
Mặc dù eo biển Hormuz chưa bị đóng cửa hoàn toàn, nhưng sự bất ổn quân sự đã khiến các chủ tàu, bên thuê tàu và công ty bảo hiểm phải đánh giá lại rủi ro vận hành. Phí vận tải, phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh và chi phí lập kế hoạch hành trình đã tăng mạnh. Thị trường đang dần thay thế "phí rủi ro cung ứng" (supply-risk premium) bằng "phí rủi ro logistics" (logistics-risk premium). Ngay cả khi dầu thô vẫn được xuất khẩu, chi phí cho mỗi thùng dầu vận chuyển đều tăng lên do sự bất ổn kéo dài.
Áp lực đồng bộ về cầu
Tình hình càng trở nên phức tạp khi các nhóm đối tượng mua hàng hội tụ:
Chính phủ: Cần tái bổ sung SPR để khôi phục khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp.
Thương nhân và Nhà máy lọc dầu: Cần xây dựng lại tồn kho vận hành và dự trữ phòng ngừa.
Các quốc gia nhập khẩu (đặc biệt là châu Á): Khi hoạt động lọc dầu tại Trung Quốc hồi phục và kinh tế cải thiện, nhu cầu nhập khẩu sẽ tăng trùng hợp với thời điểm các nước OECD thực hiện tái bổ sung dự trữ.
Triển vọng thị trường
Thị trường dầu mỏ trong những tháng và năm tới sẽ chứng kiến sự củng cố lẫn nhau giữa ba yếu tố: tiêu thụ thực tế, tái bổ sung tồn kho thương mại và tái bổ sung dự trữ chiến lược. Đây là nguồn cầu gia tăng mang tính cơ cấu, cạnh tranh trực tiếp trên cùng một lượng thùng vật chất sẵn có.
Dù năng lực sản xuất dự phòng của Saudi Arabia và UAE vẫn là yếu tố kỹ thuật quan trọng, nhưng năng lực này không thể tự mình triệt tiêu các rủi ro địa chính trị vốn tác động đến toàn bộ chuỗi hạ tầng liên kết (đường ống, cảng xuất khẩu, mạng lưới điện và tuyến hàng hải an toàn). Với bối cảnh hiện tại, khả năng cao thị trường sẽ duy trì một mức giá sàn (price floor) vững chắc hơn so với các dự báo trước đây. Việc tái thiết "lưới an toàn" năng lượng thế giới sẽ đòi hỏi hàng trăm triệu thùng dầu, kéo dài trong nhiều năm và tiêu tốn hàng chục tỷ USD.
Nguồn tin: Xangdau.net
