Có rất nhiều điều để bàn luận về nhiều vấn đề giữa Mỹ và Trung Quốc, và thực tế là – trong số rất nhiều cuộc gặp gỡ diễn ra giữa các quan chức Mỹ và Trung Quốc – các nhà lãnh đạo của hai quốc gia đã nói rất ít trong chuyến thăm kéo dài 3 ngày của Chủ tịch Tập Cận Bình tới người đồng cấp Donald Trump vào tuần trước. Tuy nhiên, sau khi tiếp cận một số nguồn tin từ Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) rất sát sao với tiến trình này, OilPrice.com đã tổng hợp lại những điểm chính thực sự đã được đàm phán giữa hai nhóm đàm phán trong lúc ông Trump và ông Tập đi dạo quanh Vườn Hồng tại Nhà Trắng. Vậy, những gì đã được trao đổi, và tại sao?

Xét theo cái nhìn tổng thể về cách tiếp cận của ông Trump đối với Hội nghị thượng đỉnh, đội ngũ của ông vẫn ý thức được những lời chỉ trích rộng rãi mà ông từng phải đối mặt trong các giao dịch với Trung Quốc ở nhiệm kỳ đầu tiên, cũng như trong cách tiếp cận thảm họa ở giai đoạn đầu nhiệm kỳ thứ hai. Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump nhiều lần bị cáo buộc là “đánh đổi các cân nhắc về an ninh để lấy thương mại”, thậm chí bởi chính Cố vấn An ninh Quốc gia của ông, John Bolton, như đã được phân tích đầy đủ trong cuốn sách mới nhất của tôi về trật tự thị trường dầu mỏ toàn cầu mới. Một trường hợp điển hình nổi bật ban đầu là việc đảo ngược gần như hoàn toàn các lệnh trừng phạt cứng rắn của Mỹ áp đặt lên công ty viễn thông Trung Quốc ZTE vì đã thực hiện các vi phạm lớn và lặp đi lặp lại đối với các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran và Triều Tiên. Cụ thể hơn, theo ông Bolton, sau một cuộc điện thoại riêng với Chủ tịch Tập Cận Bình – trong đó sau đó hé lộ rằng ông Tập nói với ông Trump rằng ông sẽ “nợ [ông Trump] một ân huệ” nếu giảm các lệnh trừng phạt đối với ZTE – ông Trump đã làm chính xác những gì ông Tập yêu cầu: qua đó, bán rẻ các cân nhắc an ninh để đổi lấy thương mại. Ông Trump đã đăng tải lên mạng xã hội vào thời điểm đó: “Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tôi đang hợp tác cùng nhau để giúp công ty điện thoại lớn của Trung Quốc, ZTE, có cách quay trở lại kinh doanh một cách nhanh chóng. Quá nhiều việc làm ở Trung Quốc đã bị mất. Bộ Thương mại đã được chỉ đạo để thực hiện việc này!” Như ông Bolton đã viết: “Từ khi nào mà chúng ta lại bắt đầu lo lắng về việc làm ở Trung Quốc nhỉ?”

Ngược lại, có lẽ như một phản ứng trước những lời chỉ trích đó, nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump lại được đánh dấu bằng việc áp dụng mức thuế quan phi thường từ 125-145% đối với Trung Quốc vào giữa tháng 4 nhằm nỗ lực chấn chỉnh lại cán cân thương mại giữa hai quốc gia – một vấn đề gai góc kéo dài giữa hai bên. Tuy nhiên, cách tiếp cận siêu hung hăng này đã dẫn đến việc Trung Quốc đáp trả tương xứng bằng các mức thuế khổng lồ tương tự đối với Mỹ và việc vũ khí hóa hiệu quả đòn bẩy đất hiếm khổng lồ của họ đối với Washington thông qua việc áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu ngặt nghèo đối với 7 loại kim loại, ô-xít và nam châm đất hiếm nặng quan trọng nhất đối với chuỗi cung ứng quốc phòng, điện tử và ô tô của Mỹ. Bắc Kinh đã mở rộng các hạn chế sang 5 nguyên tố nữa và ban hành lệnh cấm hoàn toàn đối với việc xuất khẩu gali, gec-mani và an-ti-moan sang Mỹ. Trung Quốc sau đó đã ban hành quy định yêu cầu giấy phép xuất khẩu của chính phủ đối với bất kỳ nhà máy nước thứ ba nào (bao gồm cả ở Châu Âu hoặc Nhật Bản) xuất khẩu hàng hóa có chứa dù chỉ 0,1% hàm lượng dấu vết đất hiếm có nguồn gốc từ Trung Quốc hoặc sử dụng công nghệ đất hiếm của Trung Quốc. Kết quả của những hành động này từ cả hai phía là tình trạng tê liệt chuỗi cung ứng, cuối cùng dẫn đến một lệnh ngừng bắn thương mại giữa Washington và Bắc Kinh kéo dài đến tháng 11.

Việc gia hạn thỏa thuận đình chiến

Việc gia hạn lệnh ngừng bắn này nằm trong số các hành động ưu tiên đầu tiên tại Hội nghị Thượng đỉnh Trump - Tập tuần trước, mặc dù chỉ kéo dài trong hai tháng, cho đến ngày 10/1/2027. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết việc gia hạn này sẽ mang lại cho Washington và Bắc Kinh “thêm thời gian để xem chúng ta có thể làm gì trên mặt trận kinh tế.” Ông bổ sung rằng mặc dù Bắc Kinh đang đáp ứng yêu cầu trong thỏa thuận trước đó là mua 25 triệu tấn đậu nành, họ vẫn đang tụt lại phía sau trong cam kết mua 17 tỷ USD các mặt hàng nông sản khác. Trong khi đó, một nguồn tin cấp cao tại Washington làm việc chặt chẽ với Bộ Tài chính Mỹ độc quyền chia sẻ với OilPrice.com vào tuần trước rằng các lô hàng đất hiếm giao từ Trung Quốc cũng tiếp tục không đạt được như cam kết, đây là lý do chính khiến lệnh ngừng bắn thương mại chỉ kéo dài hai tháng thay vì từ 3 đến 6 tháng mà Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã hé lộ vài ngày trước đó. “Khối lượng hàng hóa thấp hơn khoảng 25% so với mức trung bình mà chúng ta thấy trước khi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu được công bố vào tháng 3, mặc dù khối lượng đến một số quốc gia khác đã tăng lên rất nhiều trong một số trường hợp,” nguồn tin cho biết. Cụ thể hơn, khối lượng gửi đến EU đã tăng khoảng 21%, sang Hàn Quốc tăng 23% và sang Ấn Độ tăng 44%. Ngoài ra, nguồn tin cho biết, các đơn hàng máy bay của Mỹ do Trung Quốc hứa hẹn cũng để lại nhiều điều phải tiếc nuối, khi 500 đơn đặt hàng mà các nhà sản xuất Mỹ đang hướng tới đã bị cắt giảm xuống còn 200 máy bay lớn, và không có thêm thông tin chi tiết nào về kích thước, loại máy bay hoặc lịch trình giao hàng được đưa ra.

Trong một dấu hiệu tiềm năng thú vị cho thấy bên nào nghĩ rằng họ có nhiều thứ để mất nhất trong thương mại – đặc biệt là khi tính đến lợi thế về đất hiếm mà Bắc Kinh nắm giữ trước Washington – ông Trump và đội ngũ của ông đã cực kỳ cẩn trọng để không làm xáo trộn thỏa thuận ngừng bắn đầy mong manh về tương lai của Đài Loan. Không có bất kỳ đề cập nào từ ông Trump, hoặc từ đội ngũ của ông trong nhiều cuộc gặp gỡ khác diễn ra tuần trước, về việc Mỹ bắt đầu giao các lô hàng từ gói vũ khí trị giá 11 tỷ USD đã được thỏa thuận cho Đài Loan vào tháng 12, được phê duyệt vào thời điểm đó bởi ông Trump. Tuy nhiên, về phía Trung Quốc, có hai phiên bản về lập trường của họ – phiên bản chính thức và phiên bản không chính thức. Về mặt chính thức, ông Tập cho biết ông hy vọng Mỹ sẽ “xử lý vấn đề Đài Loan một cách thận trọng”. Về mặt không chính thức, theo một nguồn tin cấp cao tại khu phức hợp an ninh năng lượng của EU được OilPrice.com phỏng vấn độc quyền vào tuần trước, Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy Washington không chỉ kiềm chế không thực hiện bất kỳ việc giao vũ khí nào cho Đài Loan mà còn phải phản đối nền độc lập của Đài Loan. Hiện tại, lập trường chính thức của Mỹ là nước này không ‘hỗ trợ’ nền độc lập, là một phần trong chính sách ‘Một Trung Quốc’ mà Washington duy trì trong ba thập kỷ qua.

Vấn đề Iran và Trí tuệ Nhân tạo

Vấn đề áp chót trong hai vấn đề cốt lõi còn lại được Mỹ và Trung Quốc thảo luận tuần trước – đó là Cuộc chiến Iran – cũng không mang lại niềm vui đặc biệt nào cho Washington. Mặc dù vẫn là bên mua dầu lớn nhất của Iran trong suốt cuộc chiến, như họ đã làm trong nhiều năm qua, và nắm giữ quyền kiểm soát vô cùng lớn đối với Cộng hòa Hồi giáo này cũng như các lực lượng ủy nhiệm của họ, bao gồm cả lực lượng Houthi, thông qua ‘Thỏa thuận Hợp tác Toàn diện 25 năm Iran - Trung Quốc’ – như đã được hé lộ lần đầu tiên trên thế giới trong bài viết ngày 3/9/2019 của tôi và được phân tích đầy đủ trong cuốn sách mới nhất của tôi về trật tự thị trường dầu mỏ toàn cầu mới, Bắc Kinh tiếp tục từ chối các yêu cầu từ Washington về việc gia tăng áp lực hơn nữa đối với Tehran để buộc họ đồng ý với một thỏa thuận hòa bình bằng cách đe dọa ngừng nhập khẩu dầu. Họ cũng tiếp tục phủ nhận việc đang tích cực giúp đỡ Iran trong nỗ lực chiến tranh chống lại Mỹ, bất chấp sự gia tăng gần đây về phần cứng và phần mềm quân sự cũng như lưỡng dụng mà Bắc Kinh đang gửi tới Tehran, như đã được OilPrice.com phân tích gần đây. Thay vào đó, ông Tập cho biết ông ủng hộ việc Mỹ và Iran quay trở lại thỏa thuận tạm thời vốn được cho là sẽ mở đường cho một thỏa thuận hòa bình lớn hơn đã được công bố vào tháng 3 và được nghiên cứu kỹ lưỡng bởi OilPrice.com. “Mọi thứ vẫn y nguyên chẳng có gì thay đổi đối với vấn đề Iran, vì vậy chúng tôi cũng sẽ làm điều tương tự [đối với Trung Quốc],” nguồn tin từ Washington nhấn mạnh. Lập trường tương tự từ phía Mỹ sẽ liên quan đến việc gia tăng các lệnh trừng phạt có mục tiêu đã thấy trong những tháng gần đây đối với Bắc Kinh, trong khi một nguồn tin cấp cao trong ngành năng lượng làm việc chặt chẽ với Bộ Dầu mỏ Iran độc quyền chia sẻ với OilPrice.com vào tuần trước rằng Tehran kỳ vọng sẽ diễn ra một cuộc nối lại hoàn toàn các hành động thù địch quân sự của Mỹ sau khi cuộc bầu cử Giữa nhiệm kỳ của quốc gia này kết thúc vào ngày 3/11. “Lực lượng Vệ binh [Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran] không nghĩ rằng ông Trump sẽ đồng ý trước cuộc bầu cử bất kỳ thỏa thuận nào giống như thỏa thuận mà họ từng yêu cầu hồi tháng 6, vì vậy chẳng có ích gì khi bắt đầu các cuộc đàm phán mới một cách nghiêm túc ngay lúc này,” ông cho biết.

Về chủ đề cuối cùng đang được xem xét – tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI) – cả hai vị tổng thống đều có vẻ đủ tự tin vào các sản phẩm của quốc gia mình để không ký kết bất kỳ hiệp ước lớn nào nhằm làm chậm lại cuộc chạy đua vũ trang AI đang diễn ra của họ. Ông Trump tuyên bố rằng ông phản đối các khuôn khổ toàn cầu hoặc các quy định nặng tay có thể hạn chế sự phát triển của AI. Ông bổ sung trên Truth Social rằng ông muốn “giữ nguyên hiện trạng của nó”, khẳng định Mỹ phải vượt qua Trung Quốc thông qua đổi mới nhanh chóng thay vì làm chậm lại. Trong khi đó, ông Tập thừa nhận rằng cả hai quốc gia đang dẫn đầu lĩnh vực toàn cầu, tuyên bố rằng đây phải là một “cuộc đua bắt kịp lẫn nhau một cách lành mạnh, chứ không phải là một cuộc vật lộn”. Ông bổ sung rằng trong khi sự cạnh tranh là điều không thể tránh khỏi, cả hai quốc gia lớn phải tìm cách “chung sống hòa bình” để tránh những sự cố AI xuyên biên giới thảm khốc. Như đã được OilPrice.com trình bày một cách thấu đáo gần đây, ông Tập có mọi lý do cho sự tự tin thầm lặng của mình vì – xét đến bất lợi cấu trúc mà Mỹ đang gặp phải trong việc cung cấp năng lượng cần thiết cho các công ty AI của họ mở rộng doanh thu nhằm tránh tình trạng phá sản hàng loạt – có vẻ rất cao là Trung Quốc sẽ chiến thắng trong cuộc đua AI tổng thể về dài hạn.

Nguòn tin: Xangdau.net