Không quốc gia nào chuẩn bị tốt hơn Trung Quốc cho cuộc chiến ở Iran. Trong khi phần còn lại của châu Á đang chao đảo vì tình trạng thiếu dầu khí do chiến tranh Iran gây ra, Bắc Kinh lại đang ở vị thế thuận lợi nhờ trữ lượng dầu thô khổng lồ và cơ sở hạ tầng năng lượng sạch đồ sộ.
Trung Quốc đã xây dựng ngành năng lượng sạch trong nước nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới, đồng thời tích trữ một lượng lớn dầu khí dư thừa, tất cả đều nhằm chuẩn bị cho một sự gián đoạn địa chính trị lớn giống như những gì chúng ta đang chứng kiến hiện nay. Kết quả là, Trung Quốc không chỉ chuẩn bị tốt hơn bất kỳ quốc gia nào khác để vượt qua cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu hiện nay, mà thậm chí còn có thể trở nên mạnh mẽ hơn và có vị thế tốt hơn trên trường quốc tế.
Vào một ngày bình thường, khoảng một phần năm nguồn cung dầu khí của thế giới đi qua eo biển Hormuz, nối liền Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và Biển Ả Rập, biến nó thành tuyến đường quan trọng từ Trung Đông giàu dầu mỏ đến thị trường toàn cầu, đặc biệt là người mua châu Á. Giờ đây, dòng chảy đó đã chậm lại đáng kể, khiến các nhà lãnh đạo thế giới phải vội vã tìm kiếm các nguồn năng lượng thay thế.
Sự gián đoạn này – lớn nhất trong lịch sử thế giới – có khả năng sẽ thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng sạch toàn cầu lên mức cao nhất, khi giá dầu và khí đốt tăng vọt sẽ khiến năng lượng gió và năng lượng mặt trời trở nên rẻ hơn và đáng tin cậy hơn nhiều. “Trong nhiều năm, năng lượng sạch đã được coi là một mệnh lệnh đạo đức. Giờ đây, nó đơn giản chỉ là một nhu cầu kinh tế và địa chính trị”, Forbes đưa tin hồi đầu tháng này. “Vấn đề không phải là khí thải. Vấn đề là khả năng phục hồi và ổn định giá cả.”
Đây là tin tuyệt vời cho Trung Quốc, quốc gia đã và đang củng cố vị thế thống trị về năng lượng sạch trên toàn cầu trong nhiều năm qua, khi nước này nỗ lực trở thành quốc gia điện lực hàng đầu thế giới. Quá trình chuyển đổi năng lượng sạch được đẩy nhanh sẽ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc, vì Bắc Kinh hiện đang kiểm soát phần lớn các tấm pin mặt trời, tua bin gió, pin và xe điện trên thế giới.
“Đây là một phần của xu hướng dài hạn, chứ không chỉ là phản ứng tức thời trước giá dầu và khí đốt tăng cao”, Yang Biqing, một nhà phân tích về Trung Quốc tại viện nghiên cứu năng lượng Ember có trụ sở tại London, gần đây được tờ Washington Post trích dẫn. “An ninh năng lượng ngày càng trở nên quan trọng trong chương trình nghị sự của các chính phủ, và sự chuyển dịch sang năng lượng sạch ngày càng được coi là điều có thể củng cố an ninh năng lượng.”
Và sự chuyển dịch đó sẽ có lợi rất lớn cho Trung Quốc, đặc biệt là khi Mỹ - đối thủ cạnh tranh kinh tế lớn nhất của Trung Quốc - đã có những bước tiến lớn rời xa lĩnh vực năng lượng sạch dưới thời chính quyền Trump. Trong khi Donald Trump gọi trợ cấp năng lượng sạch là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia, Trung Quốc đã sử dụng các khoản trợ cấp xanh để biến mình thành một cường quốc năng lượng sạch mà không ai có thể bỏ qua – đặc biệt là trong bối cảnh lạm phát và suy thoái kinh tế đang hiện hữu do chiến tranh ở Iran và cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra. Ngày càng nhiều, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang tiến hành một cuộc chiến năng lượng, với một quốc gia điện lực hướng tới tương lai ở một bên và một quốc gia dầu mỏ truyền thống ở bên kia.
“Đối với tương lai của hệ thống năng lượng, địa chính trị có tầm quan trọng không kém gì các lựa chọn kinh tế của một quốc gia,” Li Shuo, giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc tại Viện Chính sách Hiệp hội Châu Á, nói với tờ Washington Post. “Ngày càng nhiều, đây không còn đơn thuần là sự lựa chọn giữa nhiên liệu hóa thạch và năng lượng xanh nữa,” ông nói. “Ở một mức độ nào đó, đó cũng là sự lựa chọn giữa hai phe phái trên thế giới — và cách các quốc gia định vị mình trong sự phân chia đó.”
Trong khi đó, Trung Quốc đang tăng cường các chiến thuật trong lĩnh vực năng lượng đã đưa nước này vào vị thế chiến lược mạnh mẽ như hiện nay. Tuy nhiên, mặc dù năng lượng sạch là yếu tố không thể thiếu trong cách tiếp cận này, nhưng sẽ là một sai lầm nếu cho rằng Trung Quốc đang tiến hành một cuộc chiến tranh khí hậu thần thánh. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình “đã kêu gọi đẩy nhanh việc lập kế hoạch và xây dựng một hệ thống năng lượng mới” duy trì cách tiếp cận “tất cả các phương án” của Trung Quốc đối với an ninh năng lượng, với vai trò mở rộng của thủy điện và năng lượng hạt nhân nhưng cũng tiếp tục duy trì vai trò của than đá, loại nhiên liệu hóa thạch bẩn nhất.
“Con đường chúng ta đã đi, là quốc gia đầu tiên phát triển năng lượng gió và năng lượng mặt trời, giờ đây đã được chứng minh là có tầm nhìn xa,” ông Tập nói. “Đồng thời, điện than vẫn là nền tảng của hệ thống năng lượng của chúng ta và phải tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ,” ông tiếp tục.
