Nằm ngoài khơi bờ biển Santa Barbara của California, dự án Santa Ynez do Sable Offshore vận hành đã trở thành thước đo cho quyết tâm hồi sinh sản xuất dầu mỏ của Tổng thống Trump tại một bang đang theo đuổi tương lai không phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Sau một thập kỷ đóng cửa, sự trở lại của dự án phụ thuộc vào sự can thiệp của chính quyền Trump trong một cuộc chiến pháp lý kéo dài.
Ban đầu được phát triển bởi ExxonMobil, tổ hợp Santa Ynez bao gồm các giàn khai thác Hondo, Harmony và Heritage cùng cơ sở hạ tầng trên bờ liên quan. Những rắc rối của dự án bắt đầu vào tháng 5 năm 2015, khi đoạn đường ống Line 901 của Plains All American bị vỡ do ăn mòn bên ngoài gần Bãi biển tiểu bang Refugio, làm tràn gần 3.000 thùng dầu thô. Sự cố này đã cắt đứt tuyến đường kết nối của dự án tới các nhà máy lọc dầu địa phương và thị trường rộng lớn hơn, buộc hoạt động khai thác phải dừng lại. ExxonMobil sau đó đã bán các tài sản này cho Sable vào năm 2024 với tổng giá trị 643 triệu USD.
Việc khởi động lại hoạt động sản xuất tỏ ra vô cùng khó khăn. Các yêu cầu về an toàn đường ống, tranh chấp giấy phép và lệnh tòa án đã ngăn cản dự án quay trở lại hoạt động bình thường. Những trở ngại đó diễn ra trong bối cảnh bang California do đảng Dân chủ lãnh đạo đang đẩy mạnh nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch: vào năm 2021, Thống đốc Gavin Newsom đã yêu cầu các cơ quan quản lý tiểu bang phân tích cách thức loại bỏ dần hoạt động khai thác dầu vào năm 2045.
Sable tuyên bố vào tháng 5 năm 2025 rằng họ đã khởi động lại hoạt động khai thác từ giàn Harmony — một tuyên bố mà các quan chức California bác bỏ, cho rằng hoạt động đó chỉ là thử giếng. Các giàn khoan ngoài khơi nằm ở vùng biển liên bang, nằm ngoài tầm với trực tiếp của tiểu bang, nhưng lượng dầu ban đầu được đưa vào kho chứa trong khi tuyến đường ống trên bờ của dự án — vốn do California quản lý vào thời điểm đó — vẫn bị phong tỏa.
Chính quyền Trump sau đó đã giúp mở lại tuyến đường đó qua hai bước. Vào tháng 12 năm 2025, Cơ quan Quản lý An toàn Đường ống và Vật liệu Nguy hiểm Liên bang (PHMSA) đã phân loại lại các đường ống trên bờ thành cơ sở hạ tầng liên bang theo yêu cầu của Sable, khẳng định thẩm quyền giám sát của liên bang và phê duyệt kế hoạch khởi động lại vào ngày 22 tháng 12. Sau khi xung đột giữa Mỹ và Iran bùng phát vào cuối tháng 2 năm 2026, ngay thời điểm cuộc khủng hoảng năng lượng bao trùm thị trường, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright đã viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để chỉ đạo khôi phục các hoạt động vào ngày 13 tháng 3, viện dẫn các rủi ro nguồn cung và sự phụ thuộc quân sự vào dầu nước ngoài.
Sable đã nối lại các chuyến vận chuyển qua đường ống vào ngày hôm sau. Tuy nhiên, chính quyền bang California do đảng Dân chủ điều hành đã thách thức cả hai quyết định trên, biến sự hồi sinh của dự án thành một cuộc chiến tiếp diễn về thẩm quyền giữa liên bang và tiểu bang.
Việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa kỳ đầu tháng 11 sẽ không tự động đảo ngược các quyết định đó. Quốc hội khóa mới nhậm chức vào tháng 1 năm sau, trong khi Tổng thống Trump vẫn duy trì quyền hành pháp và quyền phủ quyết lập pháp. Tuy nhiên, các ủy ban quốc hội có thể tiến hành điều tra sự can thiệp của chính quyền, yêu cầu cung cấp hồ sơ và sử dụng các cuộc đàm phán ngân sách để tìm cách áp đặt các biện pháp hạn chế.
Các thành viên trong đoàn đại biểu quốc hội của California đã bắt đầu hành động: vào tháng 5, họ đã viết thư cho Tổng giám đốc điều hành của Sable yêu cầu công ty bảo lưu các hồ sơ và cam kết tiếp tục giám sát trong quốc hội khóa tới. Đối với Sable, rủi ro lớn nhất là sự soi xét kỹ lưỡng hơn và ít dư địa hơn cho sự hỗ trợ lập pháp bổ sung, thay vì một lệnh đình chỉ ngay lập tức từ quốc hội. Các tòa án vẫn là mối đe dọa trực tiếp hơn đối với nền tảng pháp lý của các hoạt động đường ống của họ.
Tổng giám đốc điều hành Sable, ông Jim Flores, cho biết trong cuộc gọi báo cáo thu nhập rằng các phán quyết mà công ty đã giành chiến thắng — bao gồm phán quyết duy trì thẩm quyền của PHMSA đối với đường ống — hiện đang được kháng cáo tại Tòa án phúc thẩm khu vực số 9 (Ninth Circuit).
Sự bất định đó có ý nghĩa quan trọng bởi biên độ thương mại đối với các sự cố gián đoạn vốn dĩ đã rất mong manh. Cổ phiếu của Sable đã giảm hơn một nửa vào ngày 9 tháng 11, chạm mức thấp kỷ lục 76 xu tại một thời điểm, sau khi công ty công bố hậu quả từ việc khách hàng duy nhất của họ là Chevron đã ngừng mua dầu thô vào đầu tháng 10 do bảo trì nhà máy lọc dầu và nâng cấp bồn chứa, đồng thời cảnh báo về những nghi ngờ đáng kể đối với khả năng tiếp tục hoạt động như một doanh nghiệp hoạt động liên tục (going concern). Chevron từng là đầu ra duy nhất của dự án, và rõ ràng một sự gián đoạn từ một khách hàng duy nhất cũng đủ để biến quá trình phục hồi sản lượng thành một cuộc khủng hoảng thanh khoản.
Ban quản lý cho biết tình hình đã cải thiện kể từ đó. Trong cuộc gọi báo cáo thu nhập, Sable cho biết cả bốn nhà máy lọc dầu lớn tại khu vực Los Angeles đều đang tiếp nhận dầu thô của họ sau các thỏa thuận với ba khách hàng bổ sung, trong đó có Marathon và PBF Energy. Tuy nhiên, các mối quan hệ này bắt đầu với các lô hàng khởi điểm.
Công ty đang theo đuổi một thương vụ bán lô lớn lên tới 1,3 triệu thùng để tài trợ cho ngân sách chi tiêu quý 4 ở mức 165 triệu đến 175 triệu USD (bao gồm các khoản trả nợ), với khoản vay tín chấp 100 triệu USD và, nếu cần thiết, một đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ làm phương án dự phòng. Họ kết thúc tháng 9 với 38 triệu USD tiền mặt. Và mặc dù có thêm khách hàng giúp giảm thiểu rủi ro tập trung, nhưng điều này không lập tức khắc phục được sự thiếu hụt tiền mặt do sự cố gián đoạn tháng 10 để lại.
Chất lượng dầu thô là một ràng buộc khác. Khu vực Santa Ynez khai thác loại dầu nặng, giàu lưu huỳnh (độ API khoảng 15-20% và hàm lượng lưu huỳnh 4-5%), và ban quản lý thừa nhận nguồn cung dầu nặng cạnh tranh rất dồi dào, với mức giá giao dịch tự do (walk-up pricing) vẫn thấp hơn dầu Brent khoảng 30 USD một thùng.
Kế hoạch khởi động lại giàn khoan Hondo sẽ hỗ trợ đáng kể: Sable kỳ vọng sản lượng nhẹ hơn, ngọt hơn từ giàn này sẽ cải thiện hỗn hợp pha trộn chung, với khoảng 10.000 thùng/ngày được dự báo từ giàn này trong tháng 12. Điều đó có thể cải thiện khả năng tiêu thụ trên thị trường, nhưng sản lượng lớn hơn cũng làm gia tăng khối lượng cần một đầu ra đáng tin cậy và tạo áp lực lên hệ thống lưu trữ tại Las Flores Canyon và dọc theo đường ống, nơi Sable hiện đang giữ lượng dầu thô chưa bán của tháng 10.
Xu hướng chung của ngành hydrocarbon tại California khiến đầu ra đó ngày càng trở nên bất định. Sản lượng dầu thô tại bang này đạt trung bình khoảng 245.000 thùng/ngày tính đến tháng 8 năm 2026, giảm từ mức khoảng 550.000 thùng/ngày vào năm 2015. Sự suy giảm kéo dài này là do nền tảng khai thác đã cũ kỹ cùng môi trường chính sách ngày càng thắt chặt. Thống đốc Newsom đã chỉ đạo các cơ quan quản lý nghiên cứu chấm dứt hoạt động khai thác vào năm 2045, và tiểu bang đã hạn chế các giếng khoan mới gần khu vực dân cư và trường học.
Ngành lọc dầu cũng đang thu hẹp song song với sản lượng khai thác. Trong 6 năm qua, các vụ đóng cửa và chuyển đổi sang nhiên liệu tái tạo đã loại bỏ các nhà máy do Marathon, Phillips 66 và Valero vận hành khỏi thị trường lọc dầu truyền thống. Danh sách các nhà máy lọc dầu của California tháng 7 năm 2026 cho thấy 11 cơ sở với tổng công suất chế biến dầu thô kết hợp đạt khoảng 1,34 triệu thùng/ngày. Đối với Sable, điều này tạo ra một thực tế bất cập: California vẫn phụ thuộc nặng nề vào dầu nhập khẩu trong khi lại cung cấp ít khách hàng tiềm năng hơn cho các thùng dầu nội địa bổ sung.
Trong năm 2026, tổng lượng nhập khẩu đường biển vào tiểu bang đạt khoảng 890.000 thùng/ngày, giảm từ mức trung bình 1,04 triệu thùng/ngày của năm ngoái. Mặc dù trụ cột chính của nhập khẩu dầu thô vẫn là khu vực Bắc dốc Alaska (Alaskan North Slope - khoảng 200.000 thùng/ngày trong giai đoạn tháng 3-10 năm 2026), các lô hàng từ Trung Đông gồm Iraq, UAE và Saudi Arabia (chiếm 35% tổng lượng dầu thô nhập khẩu ngoại khối trong năm 2025) đã bị gián đoạn do chiến tranh. Chúng đã được thay thế một phần bởi dầu thô Mỹ Latinh từ Brazil, Guyana và Ecuador.
Vào tháng 10 năm 2026, các thùng dầu Mỹ Latinh chiếm 72% tổng lượng nhập khẩu dầu của California. Bên cạnh cuộc chiến Mỹ - Iran đang tiếp diễn, lượng nhập khẩu của California cũng chịu ảnh hưởng bởi đợt đóng cửa nhà máy lọc dầu gần đây nhất diễn ra vào mùa xuân này, khi Valero dừng hoạt động nhà máy Benicia có công suất 145.000 thùng/ngày.
Do đó, lượng dầu thô nhập khẩu sụt giảm không chỉ báo hiệu các đợt cắt giảm liên quan đến khủng hoảng hay năng lực tự túc được cải thiện; mà còn phản ánh một hệ thống lọc dầu đang thu hẹp và đòi hỏi ít nguyên liệu đầu vào hơn.
Sự điều chỉnh đó đã có thể nhìn thấy rõ qua lượng nhập khẩu sản phẩm tinh chế sạch vào California. Nhập khẩu sản phẩm sạch đã chạm mức cao kỷ lục trong hai tháng đầu của cuộc xung đột Mỹ - Iran, đạt trung bình 270.000 thùng/ngày trong giai đoạn tháng 3-4. Kể từ đó, khối lượng nhập khẩu đã giảm bớt phần nào (nhờ sự trở lại hoạt động của nhà máy lọc dầu El Segundo), nhưng Bang Vàng (Golden State) vẫn phụ thuộc nặng nề vào nguồn cung sản phẩm lọc dầu từ Hàn Quốc để đáp ứng nhu cầu khu vực.
Hơn nữa, lệnh miễn trừ Đạo luật Jones (Jones Act waiver) tạm thời sẽ hết hạn vào ngày 15 tháng 11, và quyết định có gia hạn hay không phụ thuộc vào chính quyền Trump, trong khi các nhóm hàng hải Mỹ đang thúc giục Nhà Trắng để lệnh này hết hiệu lực. Nếu không có lệnh miễn trừ, các chuyến hàng chở sản phẩm từ Bờ Vịnh (Gulf Coast) đến PADD 5 sẽ một lần nữa bị giới hạn ở các tàu mang cờ Mỹ.
Trước đây, Bờ Vịnh gần như không xuất khẩu sản phẩm nào sang California, nhưng lệnh miễn trừ của Trump đã cho phép dòng chảy kỷ lục đạt 70.000 thùng/ngày trong giai đoạn tháng 5-10, phần lớn bao gồm xăng và nguyên liệu pha chế.
Việc California thiếu các kết nối đường ống dẫn đến các nhà máy lọc dầu ở Bờ Vịnh khiến hoạt động vận chuyển đường biển trở nên đặc biệt quan trọng. Do đó, Bang Vàng sẽ ngày càng phơi bày trước sự biến động rộng lớn của nguồn cung sản phẩm trên thị trường, qua đó thay thế quá trình chế biến nội địa bằng nguồn cung từ xa.
Sable đang tự mình khám phá giải pháp đường biển: một tàu lưu trữ và xử lý ngoài khơi (FSO/FPSO) cho phép các tàu vận chuyển con thoi chở dầu thô đến các khách hàng trong nước hoặc quốc tế. Trong một hồ sơ nộp vào tháng chiến lược, công ty ước tính chi phí cho chiến lược đó vào khoảng 475 triệu USD, tùy thuộc vào các giấy phép quản lý. Nếu các thành viên đảng Dân chủ ở cấp liên bang hậu thuẫn sự phản đối của địa phương tại California đối với việc vận chuyển dầu của Sable qua đường ống, tuyến đường này có thể đẩy hoạt động khai thác ngoài khơi của California hướng tới các thị trường nước ngoài, với châu Á là một điểm đến khả thi.
Tuyến đường như vậy có thể mở rộng cơ sở khách hàng của Sable và giảm sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng trên bờ đang bị tranh chấp, nhưng một lần nữa, nó đòi hỏi các phê duyệt, khoản đầu tư và các khách hàng chấp thuận mức giá biện minh cho chi phí logistics bổ sung và thừa nhận mức độ khó khăn tương đối khi xử lý các thùng dầu Santa Ynez.
Tình hình hệ quả tóm gọn tương lai đầy sóng gió của ngành hydrocarbon tại California: một dự án ngoài khơi được hồi sinh dưới danh nghĩa an ninh năng lượng quốc gia cuối cùng có thể phải tìm kiếm khách hàng ở nước ngoài trong khi bản thân tiểu bang lại nhập khẩu nhiều sản phẩm lọc dầu hơn. Sự can thiệp của liên bang đã giúp mở lại một đường ống, nhưng không thể đảm bảo rằng ngành lọc dầu đang thu hẹp của California sẽ hấp thụ hết lượng dầu đó, hay Sable Offshore có đủ khả năng tài chính để kiên nhẫn chờ đợi
Nguồn tin: Xangdau.net
