Giá dầu vượt quá 100 USD/thùng đã kích hoạt các đề xuất về thuế lợi nhuận bất ngờ ở Brazil, EU, Mỹ và Úc. Một báo cáo mới của Wood Mackenzie cảnh báo rằng thiết kế chính sách tài khóa có tác động lâu dài đến đầu tư và sản xuất thượng nguồn.
Chu kỳ này khá quen thuộc. Khi giá dầu vượt qua mốc 100 USD/thùng, các chính trị gia yêu cầu áp thuế lợi nhuận bất ngờ đối với các công ty năng lượng. Nhưng đến khi luật được thông qua, giá dầu thường đã đạt đỉnh.
Chu kỳ đó đang lặp lại vào năm 2026. Trong những tuần gần đây, Brazil đã áp dụng thuế xuất khẩu tạm thời. Năm quốc gia thành viên EU đã vận động để khôi phục lại khoản đóng góp đoàn kết (SCL) năm 2022-2023. Các thượng nghị sĩ Mỹ đã tái khởi động dự luật thuế lợi nhuận bất ngờ nhắm vào các nhà sản xuất và nhập khẩu dầu lớn nhất. Thượng viện Úc đã tranh luận về một đề xuất thuế xuất khẩu khí đốt mới.
Báo cáo Dịch vụ Tài chính tháng 5 năm 2026 của Wood Mackenzie, dựa trên cơ sở dữ liệu toàn cầu độc quyền và phân tích các thay đổi tài chính thượng nguồn trên hơn 150 khu vực pháp lý kể từ năm 2002, đã tìm thấy một số mô hình nhất quán. Các chính phủ có hệ thống thuế suất cố định có nhiều khả năng tìm cách áp dụng các khoản thuế bổ sung khi giá dầu tăng vọt. Những chính phủ có hệ thống tài chính lũy tiến, trong đó phần thu ngân sách của chính phủ tự động thay đổi theo giá cả, hiếm khi cần phải làm vậy. Các công ty dầu khí phản đối mạnh mẽ sự gián đoạn tài chính; khi điều đó xảy ra, họ đặt câu hỏi về đầu tư trong tương lai vào lĩnh vực bị ảnh hưởng.
“Cuộc tranh luận hiện tại đang theo một kịch bản mà chúng ta đã thấy trước đây, và sự không chắc chắn lớn nhất là giá dầu tăng vọt sẽ kéo dài bao lâu. Trong tình hình hiện tại, điều đó phụ thuộc vào việc sự gián đoạn nguồn cung kéo dài bao lâu và liệu có bất kỳ thiệt hại lâu dài nào hay không,” Graham Kellas, Phó Chủ tịch cấp cao, Nghiên cứu tài chính toàn cầu tại Wood Mackenzie cho biết. “Giá càng duy trì ở mức cao, các chính phủ càng được kỳ vọng sẽ hành động nhiều hơn. Câu hỏi đặt ra là liệu họ có thể thiết kế một giải pháp hiệu quả lâu dài hay chỉ đơn giản là tạo ra một biện pháp khác làm gia tăng sự bất ổn tài chính trong tương lai?”
Tốc độ hành động lập pháp là một vấn đề khác. Việc thiết kế và thông qua cơ chế thuế lợi nhuận bất ngờ có thể mất vài tháng. Đến lúc đó, giá cả có thể đã đạt đỉnh. Nhiều đề xuất không bao giờ được thực hiện. Những đề xuất được thực hiện thường thu về ít doanh thu hơn nhiều so với dự kiến ban đầu của chính phủ.
Chi tiết quan trọng
• Rủi ro pháp lý: Thuế xuất khẩu của Brazil đang đối mặt với thách thức pháp lý, với các vụ kiện liên quan đến thuế tạm thời năm 2023 vẫn chưa được giải quyết. Thuế SCL năm 2022-2023 của EU đang là đối tượng của các thủ tục tố tụng đang diễn ra với ExxonMobil. Thuế lợi nhuận bất ngờ năm 2006 của Algeria đã được đưa ra trọng tài quốc tế - các nhà thầu PSC đã thắng kiện sau sáu năm.
• Lợi nhuận dài hạn: các công ty lớn nhất đo lường lợi nhuận trong nhiều thập kỷ, chứ không phải nhiều tháng, và hướng đến sự ổn định tương đối theo thời gian, với các đợt tăng giá được cân bằng bởi các đợt giảm giá. Môi trường tài chính khó lường sẽ làm gián đoạn điều đó.
• Chuẩn mực chính sách thuế lợi nhuận bất ngờ dài hạn: Cơ chế giá dầu khí (OGPM) do Vương quốc Anh đề xuất, dự kiến thay thế thuế lợi nhuận năng lượng vào năm 2030, chỉ áp dụng đối với giá dầu trên 90 USD/thùng hoặc 0,9 GBP/therm (12 USD/mcf) đối với khí đốt, và chỉ áp dụng cho doanh thu vượt quá các ngưỡng này. Cơ chế này có thể dự đoán được và có thể được tích hợp vào các mô hình đầu tư.
Bối cảnh
Các trường hợp áp dụng thuế lợi nhuận bất ngờ đã tái diễn trong suốt thế kỷ này. Trong giai đoạn 2006-2008, các loại thuế lũy tiến mới đã được áp dụng ở Alaska, Algeria, Trung Quốc, Ecuador, Pakistan và Venezuela. Thuế lợi nhuận bất ngờ năm 2022 của Ấn Độ đã thay đổi mức thuế suất hai tuần một lần trước khi bị bãi bỏ vào tháng 12 năm 2024. Thuế lợi nhuận năng lượng của Vương quốc Anh, cũng được áp dụng vào năm 2022, đã nhiều lần thay đổi mức thuế suất, khung thời gian và các khoản miễn trừ. Giá càng duy trì ở mức cao, các chính phủ càng được kỳ vọng sẽ hành động nhiều hơn.
Nguồn: Wood Mackenzie
Nguồn tin: Xangdau.net
