Cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu tiếp theo đang ở ngay trước mắt. Nếu bốn năm qua dạy cho chúng ta bất cứ điều gì, thì đó là một cuộc khủng hoảng năng lượng có thể xuất hiện bất ngờ và do một số yếu tố — thường là kết hợp song song. Các hình thức thời tiết thay đổi, áp lực lưới điện gia tăng, căng thẳng địa chiến trị và xung đột đã hội tụ theo những cách khác nhau vào những thời điểm khác nhau để đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào tình trạng biến động cực độ và gây ra các vụ mất điện diện rộng ngay cả ở một số quốc gia phát triển nhất thế giới, chẳng hạn như vụ sụp đổ lưới điện trên toàn lãnh thổ Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha vào năm 2025.
Hồi tháng 3 năm nay, BBC đưa tin với vẻ đầy thất vọng rằng châu Âu đã "mơ màng bước vào một cuộc khủng hoảng năng lượng khác." Vào thời điểm đó, bản báo cáo là phản ứng trước việc đóng cửa eo biển Hormuz, khiến thị trường dầu khí toàn cầu chìm trong khủng hoảng và một lần nữa phơi bày sự phụ thuộc tiếp tục của lục địa này vào hàng nhập khẩu dầu mọ. "Chúng ta đã thề sẽ rút kinh nghiệm. Chúng ta đã hứa mọi thứ sẽ thay đổi nhưng đây chúng ta lại đang ở đây," một 'nhà ngoại giao châu Âu hết sức thất vọng' được trích dẫn ẩn danh trong bản báo cáo của BBC.
"Thay vì tập trung vào các kế hoạch dài hạn rất cần thiết - về cách làm cho châu Âu trở nên cạnh tranh hơn trong thế giới ngày càng biến động này, các thủ tướng và tổng thống [châu Âu] giờ đây đang hoảng loạn vì giá [năng lượng], lo lắng về các cử tri tức giận và chật vật tìm kiếm các giải pháp ngắn hạn," nguồn tin tiếp tục cho biết. "Giống hệt như cuộc khủng hoảng sau cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine. Xung đột khác. Những chia rẽ châu Âu cũ; những tình thế tiến lưỡng nan cũ về năng lượng. Chúng ta không thể tiếp tục quay vòng trong những vòng tròn này. Phải có cái gì đó nhường bước."
Cú sốc thực sự là bản báo cáo này xuất hiện trước rất lâu khi nguyên nhân cốt lõi thực sự của cuộc khủng hoảng năng lượng châu Âu thậm chí còn chưa xảy ra — mùa hè nóng nhất châu Âu trong lịch sử ghi nhận nhiệt độ. Đợt sóng nhiệt gay gắt quét qua lục địa đã đẩy các lưới điện năng lượng đến bờ vực sụp đổ tuyệt đối và buộc Pháp và Hungary phải ngưng hoạt động các lò phản ứng hạt nhân do thiếu khả năng làm mát đúng vào lúc năng lượng là thứ cần thiết nhất để ngăn ngừa các ca tử vong liên quan đến nắng nóng.
Hơn thế nữa, các báo cáo mới cho thấy cuộc khủng hoảng năng lượng tiếp theo của châu Âu sẽ đến từ một mối đe dọa hoàn toàn mới: đỉnh sản lượng dầu mỏ (peak oil). Một báo cáo vào tháng 8 của tờ The National Interest cảnh báo rằng thảm họa năng lượng tiếp theo của châu Âu sẽ đến từ sự sụt giảm xuất khẩu dầu khí từ các nhà sản xuất chủ chốt.
Và châu Âu không cô độc trong áp lực lưới điện gia tăng và sự biến động của thị trường năng lượng. Các thị trường châu Á chịu thiệt hại nặng nề nhất từ việc đóng cửa eo biển Hormuz, và các quốc gia đang phát triển thậm chí còn kém khả năng hấp thụ và phục hồi trước mức giá năng lượng tăng vọt. Để ứng phó, nhiều nền kinh tế mới nổi đang đổ xô xây dựng các nguồn năng lượng sạch bản địa, nhưng cách tiếp cận này đi kèm với những rủi ro riêng của nó: nhiều quốc gia ở Đông Nam Á đang triển khai các tài nguyên năng lượng mặt trời nhanh hơn nhiều so với khả năng hỗ trợ của lưới điện, và sự phát triển này phụ thuộc rất nhiều vào các linh kiện được kiểm soát gần như hoàn toàn bởi Trung Quốc, tạo ra các lỗ hổng nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng.
Những yếu tố kết hợp này nói lên thực tế mới mà các nhà hoạch định chiến lược năng lượng phải đối phó để lên kế hoạch cho khả năng phục hồi của lưới điện trong tương lai. "Cả các vụ mất điện năm 2025 hay áp lực lưới điện liên tục được chứng kiến trong năm nay đều không có bất kỳ nguyên nhân đơn lẻ nào," Diễn đàn Kinh tế Thế giới báo cáo hồi đầu tuần này. "Mỗi sự cố đều là kết quả của một chuỗi phản ứng dây chuyền, một lỗi kỹ thuật, một sự cố kiểm soát hoặc một cú sốc khí hậu lan tỏa qua các hệ thống và lĩnh vực vốn từng được quản lý riêng biệt. Đây là một sự dịch chuyển mà chúng ta phải chú ý."
Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, sự dịch chuyển này đòi hỏi một cách tiếp cận tư duy hệ thống (systems-thinking approach) cho phép thế giới nhận diện tốt hơn các mối đe dọa khi chúng phát sinh, và sau đó nhanh chóng huy động để giảm thiểu các mối đe dọa đó. Tổ chức này lập luận rằng việc đạt được mục tiêu này sẽ đòi hỏi các nhà lãnh đạo toàn cầu phải chấn chỉnh ba vấn đề cốt lõi: giao tiếp phân mảnh giữa ngành năng lượng và các chính phủ trên thế giới, chuỗi cung ứng mập mờ, và sự thiếu hụt thẩm quyền pháp lý cho các đơn vị tiện ích phản ứng một cách có ý nghĩa và nhanh chóng đối với các mối đe dọa mà họ phát hiện ra.
"Trong phần lớn thập kỷ qua, các công ty năng lượng đã đối xử với các cuộc tấn công mạng, hành vi phá hoại vật lý, thời tiết cực đoan và sự gián đoạn địa chiến trị như những vấn đề riêng biệt, mỗi vấn đề có đội ngũ riêng, ngân sách riêng và sổ đăng ký rủi ro riêng," Diễn đàn Kinh tế Thế giới lập luận. "Nhưng trong các hệ thống năng lượng ngày càng số hóa và liên kết với nhau, sự tách biệt đó bắt đầu trông giống như chính bản thân vấn đề."
Nguồn tin: Xangdau.net
