Các dịch vụ theo dõi tàu thuyền đã báo hiệu trong hơn một tháng qua rằng dòng chảy dầu thô qua Eo biển Hormuz và toàn bộ khu vực Trung Đông đã phục hồi về mức gần sát thời điểm trước chiến tranh.
Các mốc giá chuẩn của Trung Đông đã suy yếu trong nhiều tuần, cho thấy tình trạng dư cung dầu có thể đang hình thành trong bối cảnh xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư phục hồi và cầu toàn cầu sụt giảm do giá cao.
Thoạt nhìn, tình trạng dư thừa dầu thô có thể đang thành hình. Tuy nhiên, chi phí đối với các nhà máy lọc dầu và người tiêu dùng không hề giảm. Chiến tranh, phí bảo hiểm và cước phí tàu chở dầu kỷ lục đã đẩy chi phí vận chuyển một thùng dầu thô từ khoảng 5 USD/thùng trước chiến tranh lên tới 30 USD/thùng, thậm chí có thời điểm cao hơn.
Các nhà sản xuất Trung Đông buộc phải cắt giảm giá bán chính thức (Official Selling Prices - OSP) để giành khách hàng do sự gia tăng đột biến của xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư đang làm suy yếu giá giao ngay của các loại dầu thô khu vực này. Hơn nữa, trong bối cảnh chi phí cước vận tải cao, dầu thô Trung Đông chỉ có thể thu hút các khách hàng nhạy cảm về giá tại châu Á thông qua mức giá thấp hơn.
Cú sốc chưa kết thúc
Cơ chế định giá các lô hàng dầu thô Trung Đông và cấu trúc thị trường đang suy yếu của các loại dầu chuẩn Trung Đông cho thấy tín hiệu dư cung dầu đang hình thành.
Tuy nhiên, cú sốc đối với thị trường dầu mỏ và nhiên liệu toàn cầu vẫn chưa kết thúc, bởi lưu lượng gia tăng không đồng nghĩa với việc giao thông qua Eo biển Hormuz đột nhiên trở nên ít nguy hiểm hơn. Trên thực tế, các cuộc tấn công vào tàu thuyền đã gia tăng mạnh trong tháng qua, trong khi các nhà sản xuất đang phải neo giữ một phần lớn đội tàu chở dầu toàn cầu cho các hoạt động vận chuyển con thoi kém hiệu quả ra vào Eo biển và các hoạt động chuyển tải mạn-sang-mạn tiếp theo tại Vịnh Oman.
Các mô hình thương mại dầu mỏ thông thường từ trước cuộc chiến Iran có thể không bao giờ quay trở lại. Cho đến khi thị trường thích nghi với trạng thái bình thường mới và các nhà sản xuất vùng Vịnh xây dựng được các tuyến cung ứng thay thế, rủi ro chiến tranh và phí bảo hiểm sẽ vẫn gắn liền với dòng chảy dầu thô.
Trong vài ngày qua, hy vọng lại dâng cao về việc Mỹ và Iran có thể đạt được một thỏa thuận, giữa bối cảnh có những tín hiệu cho thấy Tổng thống Donald Trump có thể theo đuổi ngoại giao thay vì leo thang sau thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ. Trong 5 phiên giao dịch sau cuộc bầu cử, giá dầu thô Brent đã sụt giảm khoảng 17% để giao dịch ở mức ngay trên 91 USD/thùng vào đầu phiên thứ Ba.
Thị trường đã bị bất ngờ trước những lần đổ vỡ đột ngột của các nỗ lực đàm phán trong nhiều dịp suốt tám tháng qua. Sự tĩnh lặng tương đối sau các cuộc bầu cử tại Mỹ và Israel — vốn không mang lại kết quả tích cực cho cả ông Trump lẫn Benjamin Netanyahu — có thể chỉ mang tính chất tạm thời.
Giá dầu Trung Đông suy yếu
Dù vậy, tình trạng dư cung ngắn hạn được cảm nhận rõ đang gây sức ép lên giá dầu thô Trung Đông.
Đường cong giá chuẩn Dubai phát tín hiệu vào tuần trước cho thấy dòng chảy dầu gia tăng từ Trung Đông đang vượt quá nhu cầu lần đầu tiên kể từ đầu tháng 7, thời điểm thỏa thuận ngừng bắn kéo dài ba tuần giữa Mỹ và Iran cho phép hàng triệu thùng dầu rời khỏi Eo biển Hormuz mà không bị cản trở. Hợp đồng tháng 11 của loại dầu Dubai ở trạng thái contango vào đầu tuần trước, cho thấy những lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung dầu thô tức thời đã dịu đi đáng kể.
Nguồn cung gia tăng từ Trung Đông cũng làm suy yếu cả giá dầu Dubai và Murban. Cuối tháng 10, giá giao ngay của dầu thô Trung Đông đã lao dốc khi dòng chảy từ khu vực này phục hồi và đạt các mức trước chiến tranh vào một số ngày.
Tuần trước, gã khổng lồ dầu mỏ Saudi Aramco đã cắt giảm giá bán đối với loại dầu chủ lực Arab Light sang châu Á cho kỳ hạn bốc hàng tháng 12 thêm 2 USD/thùng, xuống mức chiết khấu 6,50 USD/thùng so với mức trung bình Oman/Dubai. Đây là mức chiết khấu sâu nhất đối với mốc chuẩn Trung Đông kể từ tháng 5/2020 trong giai đoạn đại dịch COVID.
Mặc dù vậy, chi phí vận chuyển dầu thô ra khỏi khu vực vẫn rất cao — cước vận tải vẫn duy trì ở mức cao trong bối cảnh thiếu hụt tàu chở dầu và phí bảo hiểm chiến tranh vẫn ở mức đáng kể.
Sự bình thường hóa còn ở rất xa đối với hoạt động xuất khẩu sản phẩm lọc dầu ra khỏi Trung Đông.
“Xuất khẩu dầu thô Trung Đông đã quay trở lại mức trước chiến tranh, trong khi dòng chảy sản phẩm đã tinh chế (refined product flows) mới chỉ ở mức 37% so với bình thường,” ông Ole Hansen, Trưởng bộ phận Chiến lược Hàng hóa tại Saxo Bank, cho biết trong một bản tin tuần trước.
“Hiện tại, thị trường đang giao dịch dựa trên hy vọng về một bước đột phá hơn là bằng chứng cụ thể cho thấy một thỏa thuận đã cận kề. Hai bên vẫn có thể còn cách xa nhau về các vấn đề trọng yếu, khiến triển vọng trở nên vô cùng bất định,” ông Hansen bổ sung.
“Nếu không có các tín hiệu tích cực bền vững từ cả Washington và Tehran, đợt sụt giảm gần đây có thể dễ bị đảo chiều.”
Tồn kho cạn kiệt có thể thúc đẩy nhu cầu hậu chiến
Ngay cả khi các cuộc chiến tranh ở Iran và Ukraine đạt được các thỏa thuận hòa bình lâu dài vào cuối năm nay, câu chuyện dư cung có thể không giữ nguyên giá trị do tồn kho toàn cầu đã cạn kiệt đến mức sẽ mất nhiều tháng, và có lẽ vài năm, để đưa chúng trở lại mức đầy đủ.
“Việc bổ sung đầy kho dự trữ trong khi vẫn phải đáp ứng nhu cầu có thể mất tới hai năm,” Tổng giám đốc điều hành Saudi Aramco, ông Amin Nasser, phát biểu tại một hội nghị năng lượng ở Riyadh vào tháng trước.
Tổng giám đốc điều hành của một công ty dầu mỏ quốc gia lớn khác tại Trung Đông là ADNOC, tuần trước đã cảnh báo rằng lượng dự trữ dầu diesel tại một số thị trường đã sụt giảm xuống mức thấp theo mùa trong vòng 35 năm qua.
Hệ thống năng lượng toàn cầu cần có khả năng chống chịu tốt hơn khi cuộc khủng hoảng Trung Đông đã buộc phải rút gần 1 tỷ thùng dầu thô từ kho dự trữ, Tổng giám đốc điều hành ADNOC Sultan Al Jaber cho biết tại hội nghị năng lượng ADIPEC 2026 ở Abu Dhabi.
“Nói một cách đơn giản, thế giới đã làm xói mòn các đệm dự trữ nguồn cung của mình,” ông Al Jaber phát biểu.
Nguồn tin: Xangdau.net
