Thị trường dầu thô toàn cầu đã bước vào giai đoạn rủi ro địa chính trị thường trực, nơi việc "vũ khí hóa" năng lượng trở thành một đặc điểm cố định trong cấu trúc cung ứng. Dù thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran có thể mang lại sự xoa dịu ngắn hạn, nhưng các đường đứt gãy căn bản tại Trung Đông vẫn chưa được giải quyết, đặt khu vực này vào tình trạng dễ tổn thương trước các đợt bùng phát xung đột mới.
Những bất ổn trong hạ tầng vận tải chiến lược
Mặc dù đã có biên bản ghi nhớ (MoU) về việc chấm dứt thù địch, lòng tin giữa các bên vẫn ở mức thấp, khiến các cam kết thực thi thiếu tính ổn định. Thực tế logistics tại Eo biển Hormuz hiện vẫn rất phức tạp và thiếu đồng nhất:
Tranh chấp hành lang: Các cơ quan hàng hải phương Tây (JMIC) khuyến nghị tàu thuyền sử dụng tuyến đường phía Nam (Omani), trong khi phía Iran yêu cầu chỉ được phép lưu thông qua kênh phía Bắc. Cả hai tuyến đều có độ rộng hạn chế, làm gia tăng rủi ro ùn tắc và va chạm.
Mối đe dọa từ thủy lôi: Các hãng tàu và cơ quan quản lý hàng hải đều xác nhận không sử dụng các làn đường theo Sơ đồ phân cách giao thông (TSS) do lo ngại nguy cơ thủy lôi chưa được rà phá.
Bên cạnh đó, vai trò của Israel vẫn là một biến số khó lường trong cấu trúc an ninh khu vực, có khả năng châm ngòi cho các đợt leo thang căng thẳng mới bất cứ lúc nào.
Cạn kiệt đệm tồn kho (Inventory Buffer)
Thị trường đang đối mặt với hệ quả từ cú sốc nguồn cung quy mô lớn, với tổng lượng dầu thô thất thoát kể từ khi xung đột nổ ra vượt quá 1,2 tỷ thùng. Tại thời điểm cao trào của cuộc xung đột, sản lượng dầu thô suy giảm khoảng 11 triệu thùng/ngày và các sản phẩm lọc dầu giảm 4 triệu thùng/ngày.
Việc hấp thụ cú sốc này đã làm cạn kiệt đáng kể bộ đệm tồn kho toàn cầu:
Dự trữ thương mại: Tại nhiều khu vực, tồn kho thương mại đã chạm ngưỡng tối thiểu phục vụ vận hành (operational minimums).
SPR Mỹ: Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) của Mỹ hiện chỉ còn khoảng 340 triệu thùng, mức thấp nhất trong hơn 4 thập kỷ qua.
Khả năng ứng phó: Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã giải phóng gần một nửa trong số 400 triệu thùng dự trữ khẩn cấp, do đó dư địa cho các đợt giải phóng kho dự trữ phối hợp tiếp theo là rất hạn chế.
Triển vọng cung cầu trong trung hạn
Các dự báo về tình trạng dư thừa nguồn cung (glut) trong năm 2027 do EIA và IEA đưa ra dựa trên giả định nhu cầu tiêu thụ giảm 1 triệu thùng/ngày trong năm 2026 được đánh giá là thiếu thực tế. Theo quan điểm chuyên gia, sự suy giảm nhu cầu tại các lĩnh vực hàng không, hóa dầu, vận tải và công nghiệp nặng mang tính chất chu kỳ (cyclical) thay vì suy giảm cấu trúc (structural decline). Khi nguồn cung phục hồi và giá dầu hạ nhiệt, nhu cầu tiêu thụ dự kiến sẽ sớm phục hồi.
Trong kịch bản xấu nhất (Strait Impasse), nếu các cuộc đàm phán bế tắc và MoU đổ vỡ, tình trạng thiếu hụt nguồn cung sẽ tác động tức thời và đẩy giá dầu vượt mức đỉnh điểm trong thời gian xung đột cao trào. Với các biến số về an ninh và hậu cần hiện tại, thị trường dầu khí đang đối mặt với một thực tế hoàn toàn mới về động lực cung cầu tại Trung Đông.
---
Bản tin tổng hợp các dữ liệu phân tích thị trường tính đến ngày 29/6/2026
